Biyoeşdeğer (Biyoidentikal) Hormon Replasman Tedavisi Nedir?

Biyoeşdeğer hormon replasman tedavisi (BHRT) — biyoidentikal hormon tedavisi, biyoidentik hormon tedavisi veya biyoözdeş hormon tedavisi olarak da bilinir — vücudun doğal olarak ürettiği hormonlarla (endojen hormon) moleküler düzeyde, yani kimyasal yapı olarak birebir aynı olan hormonların kullanılmasına dayanan bir tedavi yaklaşımıdır. Açıkça belirtmek gerekirse, yumurtalıkların ürettiği hormonlar ile biyoeşdeğer (biyoidentikal) hormonlar arasında herhangi bir fark yoktur.

Biyoeşdeğer hormonlar yam bitkisi ya da soya gibi bitkisel kaynaklardan elde edilir. Laboratuvar ortamında insan hormonlarıyla özdeş hale getirildikleri için endojen hormonlar ile tamamen aynı şekilde işlev gösterirler. Vücut, bu hormonları sanki yumurtalıklar tarafından üretilmiş gibi tanır.

BHRT, özellikle 65 yılı aşkın süredir kullanıldığı Avrupa’da uzun, güvenli ve başarılı kullanım geçmişine sahiptir.

Biyoeşdeğer Hormon ile HRT (Sentetik Hormon) Arasındaki Fark Nedir?

HRT (Hormon Replasman Tedavisi), genellikle endojen hormonlarla aynı kimyasal yapıya sahip olmaktan ziyade sentetik ve/veya hayvansal kaynaklı hormonlardan oluşur. Biyoidentikal hormonlardan farklı olarak, sentetik hormonlar insan vücudunun ürettiği hormonlardan moleküler yapı bakımından farklıdır. Bu nedenle vücudumuz onları aynı şekilde işleyemez ve endojen hormonlar ile aynı işlevi görmezler.

Sentetik hormonlar, endojen hormonların hayati fonksiyonlarının bazılarını yerine getirirken farklı hormon reseptörlerini de etkileyebildiğinden sıklıkla istenmeyen yan etkilere neden olurlar. Biyoeşdeğer hormon replasman tedavisi bu sorunu ortadan kaldırmak için geliştirilmiş bir yaklaşımdır.

Biyoeşdeğer Hormon vs. Sentetik Hormon: Karşılaştırma

Biyoeşdeğer Hormon (BHRT)	Sentetik Hormon (HRT)
Kimyasal yapı aynı, molekül aynı	Kimyasal yapı farklı, molekül değiştirilmiş
Aynı etki mekanizması	Etki mekanizması birebir aynı değil
Aynı alt metabolitlere dönüşme	Farklı ve bazen kanserojen olabilen alt ürünlere dönüşebilir
Daha az yan etki	Daha fazla ve farklı yan etki
Daha kolay kullanım ve tolerabilite	Artan yan etki nedeniyle kullanım zorluğu ve toleransta azalma

Biyoeşdeğer (Biyoidentikal) Hormonların Sağlığa Faydaları

Biyoidentikal hormonların — östrojen, progesteron, testosteron — kadın sağlığı üzerinde bilimsel olarak gösterilmiş pek çok faydası vardır:

• Adet kanaması ve ara lekelenmeleri azaltır
• Adet döngüsünü düzenler
• Metabolizmayı hızlandırır
• Kansere karşı — özellikle meme kanseri — korur
• Damar sertliği ve kalp hastalıklarını önlemeye yardımcı olur
• LDL’yi düşürür / HDL’yi yükseltir
• Kalbi korur
• Beyin fonksiyonlarını destekler ve iyileştirir
• Vücutta su tutulumunu azaltır
• Gerginlik ve kaygıyı azaltır, ruh halini iyileştirir
• Hormonal baş ağrıları ve migren ağrılarını azaltır
• Tatlı krizlerini azaltır
• Uykuyu düzenler
• Vajinal kuruluğu azaltır
• Kemik kaybını yavaşlatır
• Cilde nem kazandırır
• Yaşlanmayı yavaşlatır

Not: Bu etkilerin pek çoğu sentetik hormonlar ile görülmez.

Biyoeşdeğer Hormon Replasman Tedavisinden Kimler Faydalanabilir?

Biyoidentikal hormon tedavisi aşağıdaki durumlarda değerlendirilebilir:

• Hormonal Dengesizlikler: Adet düzensizlikleri, Endometriosis, Polikistik Over Hastalığı, Adet Öncesi Gerginlik Sendromu (PMS), Tiroid Sorunları, Adrenal Yetmezlik
• Perimenopoz / Menopoz: Östrojen ve progesteron dengesizliklerinin neden olduğu sıcak basmaları, gece terlemeleri, uyku sorunları, ruh hali değişiklikleri, sisli beyin, tükenmişlik, eklem ve kas ağrıları
• Vajinal kuruluk ve cinsel isteksizlik
• Kemik kaybını önlemek, kırık riskini azaltmak
• Kalp ve damar sağlığını desteklemek
• Beyin fonksiyonlarını ve hafızayı desteklemek
• Enerji seviyesini artırmak, metabolizmayı dengelemek
• Cilt ve saç sağlığını iyileştirmek

Biyoeşdeğer Hormonlar Güvenli Midir?

Hastalar ve hekimler, uygulanan her türlü tedavinin güvenliği konusunda bilinçli ve dikkatli olmalıdır. Bu durum özellikle hormonlar söz konusu olduğunda daha da önemlidir; çünkü ister vücudumuzda üretilsin ister reçete ile dışarıdan alınsın, hormonlar güçlü maddelerdir. Herhangi bir hormonun eksikliği ya da fazlalığı ciddi sağlık risklerine ve yan etkilere yol açabilir.

Günümüzde “Sentetik ya da Geleneksel Hormon Tedavisi”nin ciddi yan etki ve risklere yol açtığı açıkça kanıtlanmıştır. Bununla birlikte çalışmalar, biyoeşdeğer hormon replasman tedavisinin yalnızca semptomlar için etkili olmadığını, aynı zamanda güvenli olduğunu da ortaya koymuştur.

“Fizyolojik veriler ve klinik sonuçlar, BHRT’nin meme kanseri ve kalp-damar hastalığı riski dahil olmak üzere daha düşük risklerle ilişkili olduğunu ve sentetik ve hayvansal kaynaklı muadillerine göre daha etkili olduğunu göstermektedir. Aksi yönde kanıt bulunana kadar, BHRT hormon replasmanında tercih edilen tedavi yöntemi olmaya devam etmelidir.”

Hormon kullanımına bağlı olası riskler ve yan etkiler her bireyde farklılık gösterebileceğinden, bu risklerin tıbbi olarak değerlendirilmesi hekimin sorumluluğundadır. Hasta da tüm olası fayda ve riskleri hakkında bilgilendirildikten sonra, kendi değerleri ve öncelikleri doğrultusunda bilinçli olarak karar vermelidir. Reçetesiz ürünler ya da kişiye özel hazırlanmış (compounded) reçeteler dahil olmak üzere her türlü hormon tedavisinin potansiyel riskler taşıyabileceği unutulmamalıdır.

Biyoeşdeğer hormon replasman tedavisi mutlaka kişiye özel planlanmalı ve hekim kontrolünde uygulanmalıdır.

BHRT Tedavi Süreci Nasıl İşler?

Her birey farklıdır. Kapsamlı bir hormon paneli ile başlayan değerlendirme sürecinde hormon düzeyleri, şikayetler ve kişisel sağlık geçmişi birlikte ele alınır. Biyoidentikal hormon tedavisi; krem, jel, yama, kapsül gibi farklı uygulama yollarıyla kişiselleştirilebilir.

Biyoeşdeğer hormon replasman tedavisi evrensel bir çözüm değildir. En iyi sonuç için kişiye özel bir değerlendirme şarttır.